wiatrowa

Jaki wpływ na środowisko mają elektrownie wiatrowe

Wiatr odegrał ważną rolę w historii cywilizacji ludzkiej. Już Egipcjanie i Babilończycy potrafili wykorzystać potęgę wiatru konstruując pierwsze wiatraki o pionowej osi obrotu , które stosowano głównie do przepompowania wody oraz mielenia zboża.

Światowe zasoby energii wiatru , które są możliwe do wykorzystania z technicznego punktu widzenia , wynoszą około 53000TW*h/rok. Ta ilość przewyższa prawie czterokrotnie roczne zużycie energii elektrycznej na świecie. Biorąc pod uwagę prognozy Między narodowej Agencji Energii do 2020 roku zużycie energii elektrycznej w skali świata zwiększy się dwukrotnie, przy czym ponad 10% tej energii może być wytwarzana w elektrowniach wiatrowych, należy sobie jednak postawić pytanie- jak  elektrownie wpływają na środowisko?

Czy elektrownie wiatrowe hałasują?

Każda siłownia wiatrowa, mniejsza bądź większa jest źródłem hałasu, a więc fal akustycznych rozchodzących się w przestrzeni, często przybierających postać dźwięków niepożądanych. Sprawcą hałasu emitowanego przez elektrownię są łopaty wirnika, które wykonując ruch obrotowy muszą pokonywać opór powietrza. Do powstawania szumu w mniejszym stopniu przyczynia się także wirnik , przekładnia i generator. Dziś coraz częściej stosuje się turbiny niskoszumowe które generują dużo mniej hałasu niż tradycyjne instalacje. Na rys.1 zostaną przedstawione wartości poziomów natężenia dźwięku dla poszczególnych elementów turbiny wiatrowej. Należy zwrócić szczególną uwagę że najwięcej dB wytwarza skrzynia biegów choć jest umiejscowiona wewnątrz konstrukcji.

Turbina o mocy 2 MW emituje hałas na poziomie 105,6 dB (hałas w źródle, na wysokości 100m). Wraz ze wzrostem odległości od centrum turbiny odpowiednio maleję natężenie hałasu :

odległość 100m – 52,5 dB

odległość 200m – 47,7 dB

odległość 300m – 44,8 dB

odległość 400m – 42,8 dB

odległość 500 m – 41,3 dB14

Polskie przepisy prawne wymagają, aby poziom hałasu na obszarach zabudowy jedno- i wielo- rodzinnej oraz rekreacyjno- wypoczynkowej (które nie leżą w obszarze miejskim) nie przekraczała 45 dB podczas nocy i 50 dB w czasie dnia. Jasno wynika z tych danych i obowiązujących przepisów, ze elektrownie wiatrowe powinny być umiejscowione w odstępie nie mniejszym niż 200 metrów od najbliższych zabudowań. Jednakże często tworzy się strefę ochronną wynoszącą około 500 metrów od masztu elektrowni. W wynika z tego, ze praca wiatraka jest praktycznie nie słyszalna dla sąsiadujących domostw, ponieważ dzieli je duża odległość a ponadto dźwięk emitowany przez obracające się skrzydła jest pochłaniany przez otoczenie (szum wiatru w drzewach i roślinach, tzw. „hałas otoczenie). Tymi danymi można obalić główny argument przeciwników budowy elektrowni wiatrowych.

Jaki jest wpływ elektrowni wiatrowych na populację ptaków?

Elektrownie wiatrowe mogą zaburzyć lokalne ekosystemy poprzez stwarzanie dla przelatujących ptaków i nietoperzy śmiertelnych pułapek . Problem ten po raz pierwszy zaobserwowano w stanie Kalifornia , gdzie zastosowano duże turbiny , które stanowiły ogromne zagrożenie dla ptaków drapieżnych zamieszkujących obszar przesmyku Altomont. W Europie problem ten pojawił się w krajach Skandynawskich i Niemczech , gdy wybudowano duże farmy wiatrowe na trasach migracji ptaków. Stopień oddziaływania na populacje ptaków jest bardzo zróżnicowany, zależy głównie od lokalizacji elektrowni wiatrowych, typu turbiny wykorzystywanej w projekcie (wysokość wieży, średnica wirnika, oświetlenie, osiągana prędkość liniowa wierzchołków śmigieł) , liczby turbin, powierzchni zajmowanej przez projekt, oraz lokalizacji turbin w ramach projektu (turbin względem siebie i wobec elementów środowiska). Generalnie, ryzyko wystąpienia negatywnego oddziaływania na ptaki jest wyższe w przypadku lokalizacji elektrowni wiatrowych na terenach intensywnie wykorzystywanych przez te zwierzęta. Inwestycje przeprowadzane na takich obszarach, mają większy potencjał negatywnego oddziaływania niż przedsięwzięcia realizowane w lokalizacjach o małym natężeniu wykorzystania przestrzeni powietrznej przez ptaki. I odwrotnie – tereny o niskim natężeniu przemieszczeń cechuje niższe ryzyko negatywnego oddziaływania. Znaczenie ma jednak również sposób wykorzystania przestrzeni powietrznej przez ptaki (pułapy przelotów, czas i sposób użytkowania terenu – np. czy jest to noclegowisko, żerowisko, teren lęgowy) oraz skład gatunkowy ptaków występujących na obszarze lokalizacji (badania wykazują, iż ryzyko kolizji z elektrowniami wiatrowymi jest różne dla poszczególnych gatunków.

Opinie naukowców na temat negatywnego oddziaływania infrastruktury związanej z energetyką wiatrową na wielkość populacji ptaków są bardzo podzielone, niektórzy uważają , że migrujące stada ptaków potrafią omijać elektrownie wiatrowe, a inni wręcz odwrotnie, że lecąc wprost wpadają w skrzydła elektrowni. Według duńskich naukowców którzy przeprowadzili doświadczenie (1999-2006) którego celem było określenie możliwości kolizji migrujących ptaków z pracującymi turbinami zlokalizowanymi w farmie wiatrowej Nysted położonej na morzu bałtyckim . Uzyskane wyniki wykazały że migrujące ptaki potrafiły przystosować się do obracających się łopat wirników , i skutecznie je omijają. Mniej niż 1% wszystkich zaobserwowanych ptaków przelatywało w takiej odległości od obracających się łopat , że mogło to zagrażać ich życiu.

Zbadano także bezpośredni i pośredni wpływ pracujących turbin na populacje ptaków żyjących w ich okolicy. zaobserwowano spadek populacji o 75%, lecz w tym samym czasie stwierdzono , że populacja małż – które są podstawowym źródłem pożywienia tych ptaków , znacząco się zmniejszyła w czasie prowadzonych badań. Naukowcy z NERI i innych organizacji poprzez liczne obserwacje wykazali że większy , decydujący wpływ na liczebność populacji ptaków mają czynniki nie związane z elektrownią, takie jak roślinność i prowadzone uprawy które stanowią środowisko ich życia.

Rozpatrując wpływ pracujących elektrowni wiatrowych na przelatujące ptactwo należy zwrócić uwagę ,że o wiele większe zagrożenie dla ptaków stwarza infrastruktura związana z energetyką konwencjonalną. Na podstawie badań przeprowadzonych w USA wykazano , że co roku na skutek kolizji z liniami przesyłowymi ginie około 174 mln ptaków. A ponadto na skutek zanieczyszczenia środowiska pyłami z elektrociepłowni bądź innych nie ekologicznych instalacji prądotwórczych dochodzi do wymierania gatunków (także ptaków), które nie potrafiły się przystosować do zanieczyszczonego środowiska.

Elektrownie a krajobraz

Elektrownie wiatrowe nie powodują zanieczyszczenia powietrza, gleby czy wody, często się jednak mówi o powodowanym przez nie „wizualnym zanieczyszczeniu” środowiska. Problem ten jest tym poważniejszy, że odpowiednie do budowy farm wiatrowych obszary to zazwyczaj tereny nadmorskie bądź górskie, których walory krajobrazowe mogą trwale ucierpieć skutkiem budowy tych instalacji. Elektrownie wiatrowe są urządzeniami wysokimi (do 150 m), o kontrastowym kolorze w stosunku do tła nieba oraz powierzchni ziemi, przez to ich widoczności z dużych odległości jest bardzo wyraźna. By przeprowadzić ocenę wpływu projektowanych inwestycji na krajobraz nie wystarczy tylko stwierdzić , że są one widoczne. Rozważany jest także wpływ na zmianę dotychczasowego otoczenia, który w dużej mierze jest sprawą subiektywnego postrzegania, zależny bowiem od osobistych upodobań oceniającego.

Istnieje przekonanie w społeczeństwie, że wybudowanie elektrowni może negatywnie odbić się na rozwoju turystyki i sportów wodnych, bądź górskich. Jednak nie wszyscy podzielają opinię o negatywnym wpływie turbin wiatrowych na krajobraz. W sondażu zrealizowanym w roku 2002 wśród mieszkańców Szwajcarii 87% ankietowanych opowiedziało się za rozwojem energetyki wiatrowej, zaś wyniki badań, przeprowadzonych w tym samym roku przez EWEA wskazują na podobne tendencje w całej Europie. Niektórzy ankietowani określali nawet turbiny wiatrowe jako „wspaniałe”, „majestatyczne” czy „eleganckie”.

Każdy ma prawo do subiektywnej oceny wpływu wiatraków na krajobraz, lecz należy pamiętać, że dla energii odnawialnej alternatywą jest energia z konwencjonalnych źródeł, których wpływ na krajobraz jest nieporównywalnie większy.

Wypowiedź pana Jarosława Mroczka prezesa Polskiego Stowarzyszenia Energetyki wiatrowej celnie podsumowuje zagadnienie elektrowni wiatrowej na tle środowiska.

„Każda działalność człowieka, a szczególnie inwestycyjna, to ingerencja w środowisko naturalne. Wszystko ma znaczenie, wszystko ma jakiś wpływ na krajobraz, ptaki, hałas. Podstawową kwestią jest minimalizacja tego wpływu”